Hướng tới chỉ một đầu mối thu tiền bản quyền âm nhạc
Ngày 15.7, tại Hà Nội, Bộ VHTTDL tổ chức họp báo thường kỳ quý II năm 2026, thông tin về kết quả thực hiện nhiệm vụ 6 tháng đầu năm và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm. Tại họp báo, vấn đề thu tiền bản quyền âm nhạc nhận được nhiều sự quan tâm của các cơ quan báo chí.
Khuyến khích một đầu mối thu phí
Giải đáp các câu hỏi về cơ sở pháp lý, mức thu và những vướng mắc trong việc thu tiền bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh, ông Phạm Thanh Tùng, Phó Trưởng phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan (Cục Bản quyền tác giả, Bộ VHTTDL) khẳng định việc trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc tại nhà hàng, quán cà phê không phải là quy định mới.
Theo ông Tùng, Điều 26 và Điều 33 của Luật Sở hữu trí tuệ đã quy định từ năm 2005 nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong hoạt động kinh doanh phải thanh toán tiền bản quyền cho tác giả, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình và người biểu diễn.
Trong quá trình thực hiện, khó khăn chủ yếu phát sinh ở việc thỏa thuận mức tiền bản quyền. Để tháo gỡ, Nghị định số 17/2023/NĐ-CP đã ban hành Phụ lục số 2 quy định biểu mức tiền bản quyền làm căn cứ áp dụng khi các bên không đạt được thỏa thuận.
Đối với các tổ chức được chủ sở hữu quyền ủy quyền thu tiền bản quyền nhưng không phải là tổ chức quản lý tập thể, ông Tùng cho biết Nghị định số 134 quy định rõ trách nhiệm công khai danh mục tác phẩm được ủy quyền trên trang thông tin điện tử.
Đồng thời, các tổ chức, cá nhân sử dụng tác phẩm cũng có trách nhiệm tìm hiểu quy định pháp luật, đối soát danh mục, thời lượng sử dụng và cung cấp thông tin cho đơn vị thu phí để làm cơ sở đàm phán mức tiền bản quyền.
Liên quan đến thực trạng một cơ sở kinh doanh phải làm việc với nhiều đơn vị cùng đến thu tiền bản quyền, ông Phạm Thanh Tùng cho biết pháp luật hiện hành đã có hướng xử lý.
Cụ thể, Nghị định số 134 khuyến khích các tổ chức quản lý tập thể thỏa thuận ủy quyền cho một tổ chức đại diện duy nhất thực hiện việc làm việc và thu tiền bản quyền. Tuy nhiên, đây là quan hệ dân sự nên cơ quan quản lý nhà nước không thể bắt buộc các bên phải thống nhất ủy quyền.
Để tạo thuận lợi cho đơn vị sử dụng, ông Tùng cho rằng các tổ chức thu phí cần công khai, minh bạch danh sách tác phẩm và chủ sở hữu đã ủy quyền ngay trong quá trình làm việc với các cơ sở kinh doanh.
Ông cũng lưu ý, Nghị định số 341 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan quy định rõ chế tài đối với các tổ chức quản lý tập thể hoặc tổ chức được ủy quyền thu tiền bản quyền nếu không công khai, minh bạch hoặc thu vượt phạm vi được ủy quyền.
Đối với đề xuất cấp tài khoản định danh để các đơn vị sử dụng dễ dàng tra cứu, rà soát và thanh toán tiền bản quyền, ông Tùng cho rằng đây là giải pháp mang tính nghiệp vụ, thuộc quan hệ dân sự và cần được các tổ chức quản lý tập thể hoặc đơn vị được ủy quyền chủ động nghiên cứu, triển khai.
Hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu chung
Trả lời câu hỏi về vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong việc tạo sự thống nhất giữa các đơn vị thu tiền bản quyền, ông Phạm Thanh Tùng cho biết Cục Bản quyền tác giả hằng năm đều tổ chức làm việc với các tổ chức quản lý tập thể và nhiều lần đề nghị các bên thống nhất ủy quyền cho một đầu mối đại diện thu phí.
Theo ông Tùng, để thực hiện được mục tiêu này cần có sự đồng bộ về cơ sở dữ liệu. Hiện Cục đang thúc đẩy Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) phối hợp với Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV) và Hiệp hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc (APPA) xây dựng cơ sở dữ liệu chung về quyền tác giả, quyền liên quan.
"Khi cơ sở dữ liệu được hoàn thiện, các tổ chức có thể tiến tới cử một đại diện duy nhất thay mặt các bên thực hiện việc thu tiền sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh", ông Phạm Thanh Tùng cho biết.
Theo đại diện Cục Bản quyền tác giả, việc minh bạch hóa thông tin cùng với xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung sẽ góp phần tháo gỡ những bất cập trong hoạt động thu tiền bản quyền, tạo thuận lợi cho cả đơn vị khai thác, sử dụng và các chủ thể quyền, đồng thời nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trong lĩnh vực âm nhạc.
Nguồn : baovanhoa